Friday, August 17, 2018

Paunang Aralin Sa Stock Market: Ang Pagkakaiba Ng Negosyong Isahang Pagmamay-ari Laban Sa Korporasyon

Paunang Aralin Sa Stock Market, Introduction to Stock Market, Philippine Economics, Investment Risk Management

Ang stock market ay nasa isang sulok ng mundo na hindi pa lubusang maunawaan ng karamihang Filipino. Ang sulok na ito ay mahiwaga at may sariling kweba na kung saan para bang ang mga diwata at pati mga dragon ay nakikiparte sa mga galawang toro at oso. Nang dahil sa Internet at social media, unti-unti itong nagiging patok sa mga millennials at pati na rin sa grupong postmillenials, subalit ang kasaysayan nito ay maiuugnay nuon pang ika-12 siglo sa Europa.

Bago ko lubusang talakayin ang mga konsepto ng stocks at stock market, nais ko munang makasiguro na may sapat ka nang pang-unawa kung ano ang pinanggalingan ng mga ito. Simple lang naman kung ano ang ina ng stocks at stock market: ito ay ang pagnenegosyo. Mayroon na akong nailathalang artikulo tungkol sa Forms of Businesses in the Philippines at doon ay aking binigyan ng definitions ang mga sumusunod:
  1. Sole Proprietorship (Isahang Pagmamay-ari)
  2. Partnership (Sosyohan)
  3. Corporation (Korporasyon)

Ang mga negosyo sa pormang Isahang Pagmamay-ari at pati na rin sa Sosyohan ay walang direktang kinalaman sa stocks (saping-puhunan) o stock market (palengke ng saping-puhunan). Tanging ang korporasyon lamang ang mayroon kung kaya't ang sulating ito ay nakalaan sa talakayang "Pakakaiba Ng Isahang Pagmamay-ari At Korporasyon".

Ano Ang Pagkakaiba Ng Negosyong Isahang Pagmamay-ari Laban sa Korporasyon?


Ang taong nagmamay-ari ng negosyong isahang pagmamay-ari ay may lubusang kapangyarihan sa kanyang negosyo. Ang may-ari at ang negosyo nya ay nananatiling iisa lamang sa katauhan at operasyon. Ang ibig sabihin nito, ang anumang assets (bagay na may halaga o pag-aari) at liabilities (pananagutan) ng negosyong isahang pagmamay-ari ay s'ya ring mga pag-aari at mga pananagutan ng naturang negosyo. Walang hangganan ang pananagutan ng may-ari ng ganitong negosyo. Sa korporasyon naman, ang negosyo ay may hiwalay na katauhan. Ang mga may-ari ng korporasyon ay nananatiling hiwalay ang katauhan sa negosyong pag-aari nila at ang negosyo naman ay may sarili ring katauhan. Ang mga pag-aari at mga pananagutan ng korporasyon ay mga pawang sa korporasyon lamang samantalang ang bawat nagmamay-ari nito ay limitado lamang ang mga pag-aari at mga pananagutan, depende sa halaga ng puhunang naiambag niya.

Halimbawa ay may tindahan si Aling Nena. Ang negosyong ito ay nasa uri na Isahang Pagmamay-ari. Kung gano’n, si Aling Nena ay maaaring pumasok sa mga kasunduan na sa tingin nya ay makakatulong upang lumakas ang kanyang negosyo gaya ng: pagtanggap ng consignment, kumuha ng tindera, umutang sa 5-6, maglagay ng CCTV , magpasemento ng driveway o iba pa. Paglipas ng panahon, at kung sakaling tumubo ang negosyong ito, ang tubo ay pag-aari ni Aling Nena o ng tindahan ni Aling Nena. Subalit kung hindi naman pinalad ang tindahang ito at nalugi ang kanyang negosyo, mayroon s’yang pananagutan sa lahat ng pinagkakautangan n’ya. Maaaring pati personal na pag-aari n’ya ay makuha kung interesado doon ang kanyang pinagkakautangan. Sa isang banda naman halimbawa ay may Korporasyon na tawagin nating Syampu Ko Manufacturing at may 10 kasapi ito. Maaari ding pumasok sa mga kasunduan ang Syampu Ko Manufacturing: kumuha ng mga manggagawa, kumuha ng ahente, magpatalastas sa telebisyon, umutang sa bangko, bumili ng lupa, magpatayo ng gusali, mag-outsource ng serbisyo o makipagkasundo sa termino ng kanyang mga suppliers. Paglipas ng isang taon ay lalabas ang Income Statement nito. Ang anumang halaga na tubo ng korporasyon ay maibabahagi sa 10 kasapi. Ang bawat isa sa kanila ay makakatanggap ng halaga ayon sa laki ng puhunan na naibahagi sa korporasyon. Kung sakali namang malugi ang Syampu Ko Manufacturing at ang natitirang asset nito halimbawa ay nagkakahalaga lamang ng PHP50,000.00, at kung halimbawa ring may utang ang korporasyon na halagang PHP100,000.00, hanggang PHP50,000.00 lamang ang maaaring matanggap ng mga creditors (institusyong nagpautang) sa Syampu Ko Manufacturing at hindi na kailangan pang kunin ang mga personal na assets ng mga kasapi sapagkat may hiwalay na katauhan ang korporasyon at hindi kasama dito ang personal assets ng mga kasapi nito.

Paalala Sa Mga Gustong Mamuhunan Sa Stocks


Sa puntong ito marahil ay aking nabigyan ng sapat na pagsasalarawan ang mga porma ng negosyong nabanggit at higit sa lahat ay namulat ang iyong kamalayan sa mga posibleng aktibidades ng isang korporasyon. Mahalagang alam mo ang mga ito lalo na kung nagtatangka ka pa lamang bumili ng saping-puhunan (stocks) sa dahilang interesado ka sa tutubuin mo, kung sakali, sa di malayong panahon. Sana rin ay nasa kamalayan mo na, na ang lahat ng negosyo (kasama ang mga korporasyon) ay walang garantiya na lahat ay magiging mabunga (profitable). May mga malilit (kasama na rin ang katamtamang laki) na korporasyon ang may potensyal na lumago balang araw samantalang mayroon ding mga higanteng korporasyon na nasa bingit ng pagkalugi o tuluyang pagbagsak. Ang kanilang paglago o pagkatunaw ay saklaw ng maraming mga bagay. Ang mga halimbawa ay ang mga sumusunod ngunit hindi ito kumpleto:

  • Tala ng kita sa mga magkakasunod quarterly reports
  • Tala ng pagkakautang sa mga magkakasunod na quarterly reports
  • Teknolohiya
  • Pulitika sa bansa
  • Pagsulpot ng kakumpitensya
  • Giyera
  • Pagtatag ng bagong batas o pagbabago ng batas
  • Pagdami (o pagtalikod) ng mga tumatangkilik
  • Ugnayan ng kalakalan sa ibang mga bansa

Related Story: Mga Uri Ng Filipino Investors Ayon Sa Kakayahang Tanggapin Ang Peligro

Bilang Rascal Investor, nais kong ipaalala na ang isang investor dapat ay may malawak na kaalaman at marunong sa mga bagay na kanyang papasukin at dapat din na siya ay emotionally stable.

Did you like this post? Please share.

No comments:

Post a Comment