Monday, October 8, 2018

Anu-ano Ang Mga Klasipikasyon Ng Stock Shares sa Pilipinas?

Klasipikasyon Ng Stock Shares Sa Pilipinas

Una kong naranasang mag-invest noong ako ay empleyado bilang Instructor I sa isang kolehiyo sa Cavite. Sumali ako sa kooperatiba ng mga empleyado. Ang pangunahing operasyon ng kooperatibang iyon ay magpautang sa mga miyembro sa mas mababang interes kumpara sa mas kilalang 5-6. Kung tutuusin ay hindi pa nahuhubog ang kamalayan ko sa pag-invest no'ng mga panahong iyon. Wala akong malalim na adhikain sa pagsali dahil para bang nakigaya-gaya lamang ako sa aking mga katrabaho, na may kasamang pangamba kasi ang kontribusyong 150 pesos (kung tama ang ala-ala ko) ay parang malaking kabawasan sa buwanan kong sweldo. Sa kabilang banda naman ay inisip ko ang aking magiging pribilehiyo: makakautang ako sa kooperatiba kung sakaling kapos ako sa pera.

"Hummn... Masubukan nga itong kooperatibang ito!"

Naging aktibong miyembro ako, walang palya ang aking buwanang ambag. Inisip ko lang na unti-unti itong dumadagdag sa aking kapital. Natuklasan ko sa aking sarili na parang hindi naman gaanong kapansin-pansin ang kabawasang 150 pesos tuwing sweldo. Hindi ako naging palautang. Sadyang umayon ang aking mga personal na gastusin sa kung ano ang natitira sa sweldo ko.

Dumating ang araw na nabiyayaan ako ng dibidendo mula sa kooperatibang ito. Hindi naman kalakihan pero nakakatuwang maranasan ang magkaraoon ng pera mula sa perang para bang ibinaon mo na sa limot. Kung kaya't mula noon isa na pala akong investor, sa maliit na kooperatiba nga lang.

"Ikaw ba, investor ka na rin ba?"
"O naiintriga ka pa lang kung ano ba itong invest-invest na madalas kong ibalita?"

Ayos 'yan kung na-curious ka lang. Ipagpatuloy mo lang na sundan ang mga isinusulat ko dahil ang misyon ko sa kabuuan ay bigyan ka ng idea kung paano maisaayos ang iyong buhay-pinansyal.



Anu-ano Ang Mga Uri Ng Stock Shares Sa Pilipinas?


Ang ating pag-uusapan ngayon ay tungkol sa klasipikasyon ng mga shares (parte ng saping-puhunan) sa ating bansa. Ang araling ito ay isa sa mga serye na kailangan mo munang maintindihan bago ka magpasyang mag invest sa Stock Market. Tayo ngayon ay nasa ika-apat na bahagi na ng kabuuang pagbabalik-tanaw sa araling Business & Economics ng Pilipinas. Sa dulo nito nawa ay magkaroon ka ng sapat na batayan kung alin sa mga klasipikasyong babanggitin ang maari mong piliing bilhin o ilagay sa investment portfolio mo.

Ayon sa FAQ ng Securities and Exchange Commission ng Pilipinas, ang mga uri ng shares (parte ng saping puhunan) ay ang mga sumusunod:
  1. Voting Shares, Non-Voting Shares
  2. Par Value Shares, No-Par Value Shares
  3. Preferred Shares
  4. Common Shares
  5. Founders' Shares
  6. Redeemable Shares
Nang aking tingnan sa The Corporation Code Of The Philippines Batas Pambansa Blg. 68, ang mga sumusunod ang literal kong nakita tungkol sa mga uri ng Shares ng mga Korporasyong Stock:
  1. Voting Shares, Non-Voting Shares
  2. Par Value Shares, No-Par Value Shares
  3. Preferred Shares
  4. Founders' Shares
  5. Redeemable Shares
  6. Treasury Shares
Nagtataka ako kung bakit hindi ko literal na natagpuan sa pambansang Code ang tungkol sa Common Shares, o baka na-overlooked ko lang. Ganunpaman, mamarapatin ko pa ring ituloy ang ating pag-aaral tungkol sa mga uri ng saping-puhunan. Una sa lahat, nais ko munang bigyang diin na ang pagkaklasipiko ng mga shares o serye ng shares ay nasasaad sa Articles Of Incorporation ng bawat korporasyon at doon din ay nilalahad ang mga karapatan, pribilehiyo at pati ang limitasyon ng mga ito.


Ang Karapatan Sa Pagboto


Ang lahat ng uri ng parte ng saping-puhunan ay binibigyan ng karapatang bumoto maliban sa mga shares na nasa kategoryang Preferred at Redeemable. Kung ang saping-puhunan na hawak mo ay binibigyang karapatan sa pagboto, boboto ka sa itinakdang halalan ng kumpanya tungkol sa pagpili/pagtanggal/pagpalit ng direktor, at pati na rin tungkol sa mga hakbangin sa papapatakbo ng kumpanya.

Kadalasan ay cumulative na pagboto ang inilalapat sa pagpili ng mga direktor. Sa cumulative, ang isang boto mo ay imu-multiply sa kung ilang shares ang hawak mo. Ang kahulugan naman nito ay kung sinomang investor ang may mas pinakamaraming hawak na shares ang s'yang may mas malakas na pwersa sa pagdidesisyon.

Par Value/No-Par Value Shares


Ang lahat ng uri ng parte ng saping-puhunan ay maaring maging Par-Value Share o kung hindi man, ito ay nasa katangiang No-Par Value Share. Kaya lamang, kung ang korporasyon ay nasa sector ng bangko, trust companies, insurance companies, public utilities, at saka building, loan associations, ang mga ito ay hindi maaaring maglabas ng No-Par Value Shares.

Ihahanda ko ang mas malawakang talakayan tungkol sa Par Value sa hiwalay na artikulo.

Founders' Shares


Ang Founders' Shares ay may mga karapatan at pribilehiyo na hindi natatanggap ng ibang uri ng saping-puhunan. Ang kanilang eksklusibong karapatan na makaboto o maiboto sa halalan ay may hangganan at hindi lalampas ng limang (5) taon, saklaw ng mga patakaran ng Securities and Exchange Commission ng Pilipinas. 

Redeemable Shares


Ang Redeemable Shares ay maaaring bilhin o makuha ng korporasyon, mula sa may hawak nito (investor), sa araw ng pag-expire ng limitadong haba ng panahon, ayon sa termino at mga kundisyon na nakapaloob dito. Maaari mo ring tunghayan ang artikulo ng Business World Online para sa dagdag na kaalaman tungkol dito.

Treasury Shares: Maaaring Ang Korporasyon Naman Ang Bumili Ng Shares Mula Sa Mga Investors


Matapos na ang ilang bahagi ng stock ay nailabas na at halimbawa isa ka sa mga nakakuha o nakabili nito, at kasunod nito ay nagpasya ang korporasyon na bilhin ang ilang piraso ng shares mula sa kanyang mga investors. Tapos halimbawa ring ibinenta mo sa korporasyon ang mga saping (shares) hawak mo, ang mga ito ay mapupunta sa kategoryang Treasury Shares. Darating naman ang araw na ang treasury shares ay ibibentang muli ng korporasyon sa halagang itinakda ng Board of Direktors. 


Common Shares Vs. Preferred Shares


Kung ang layunin mo ay magsimula pa lamang mag-invest sa mga korporasyong nasa Philippine Stock Exchange (PSE) o di kaya ay nakapagsimula ka nang bumili ng stocks, sana ay maintindihan mo kung ano ang pagkakaiba ng Common Shares laban sa Preferred Shares. Ang dalawang kategoryang 'yan ay parehong maaari mong bilhin sa pamamagitan ng mga lehitimong broker subalit ang pagkakaiba ng bawat isa ay ang mga sumusunod: 
  1. Ang Common shareholders ay may karapatang bumoto sa halalang itinakda ng korporasyon, pero ang Preferred shareholders ay wala.
  2. Kapag ang korporasyon ay may labis na kita o surplus profit, mababayaran lamang ng dibidendo ang Common shareholders matapos na may nailaang dibidendo para sa mga Preferred shareholders. Mas mataas ang halaga ng dibidendo para sa Preferred kaysa sa Common.
  3. Kapag walang kakayahang magbayad ng dibidendo ang korporasyon, walang matatanggap na dibidendo ang Common shareholders subalit ang Preferred shareholders ay mababayaran sa pamamagitan ng arrears (atraso ng korporasyon sa investor). Ang halaga ng dibidendo ng Preferred shares ay fixed (pirmihan) at may regular na agwat ng panahon ng pagbabayad.
  4. Sa oras na ang korporasyon ay magsasara at ang mga assets nito ay mai-liquidate, makakatanggap lamang ng parte ng liquidated asset ang Common shareholders kapag ang Preferred shareholders ay nabigyan na, subalit bago mabigyan ng parte ang Preferred shareholders, mas uunahing bayaran ng korporasyon ang kanyang mga empleyado at mga creditors. 
  5. Mas marami ang Common stocks na nabibili at nabibenta sa ating stock exchange kaysa sa Preferred stocks.
  6. Kapag ang kumpanya ay tuluy-tuloy na umuunlad, ang Common stock ay tumataas ang capital gain samantalang ang Preferred stock ay hindi. 
  7. Mas okay bumili ng Common stock kapag mababa ang market value nito. Mas okay naman bumili ng Preferred stock kapag mas mataas ang Interest Rate sa bansa. Basahin ang artikulo ng Equity Analytics website tungkol sa Preferred shares.
  8. Mas peligroso ang pera mo sa Common stocks pero mas malaki naman ang balik nito. Mas ligtas ang pera mo sa Preferred stocks pero hindi naman kalakihan ang maaring tubo mo.

Mahalagang alam mo ang mga klasipikasyong nabanggit kasi makakatulong ang ganyang impormasyon sa pagplano mo sa iyong buhay-investment. Ang landas ng mas maliit na sirkulong stocks investment ay hindi basta-basta. Isipin mong sa harapan mo ay may isang napakalaking tinidor. Maaaring dalawa o tatlo o apat (o higit pa) ang mga sanga ng tinidor sa paanan mo. Ang mga sangang 'yan ay ang mga pagpipilian mong stratehiya kung paano mo pagagalawin ang iyong stocks investment. 

"Bigyan mo ako ng stratehiya." Ang sabi mo.

Pasensya pero hindi ako nagbibigay ng stratehiya dito bagkus ay gusto kong ikaw ang mag-develop ng iyong stratehiya.



DISCLAIMER

Ang artikulong ito ay isinulat para mag-ambag ng impormasyon lamang at kung minsan ay para magpahayag din ng sariling kuru-kuro. Hindi po ako ahente ng anumang pribadong institusyon, wala po akong hangad na magrepresenta para sa kanila, at wala po silang bayad na ibinibigay sa akin. Kung sakali man pong ako ay sumulat ng tungkol sa mga pribadong kumpanya, kasama ang kanilang mga produkto, akin pong masusing sinasaliksik ang mga impormasyon at hindi ko rin po maiiwasan na magbigay ng sariling pananaw.

Iniiwan ko sa lahat ng aking mga mambabasa ang kanilang responsibilidad na magsaliksik din at dagdagan pa ang kanilang kaalaman upang malaya silang makapagpasya kung paano, saan, o sa aling industriya sila magi-invest.

Kung sakali man pong ako ay may angkop na referral bonus mula sa ilang komersyong aking pinagkakatiwalaan, maliit na halaga lamang po iyon para mapanatili kong pangasiwaan ang website na ito.

Wala po akong kakayahang talakayin ng masusi ang mga batas. Kung may tanong po kayo hinggil sa kahulugan o pagpapatupad ng batas tungkol sa mga investments, maaari po kayong kumunsulta sa isang investment lawyer.


Did you like this post? Please share.

No comments:

Post a Comment